Planujesz wyjście z salonu prosto do ogrodu i zastanawiasz się, czym właściwie jest taras naziemny? W tym artykule znajdziesz wyjaśnienie pojęcia, zasady budowy oraz najważniejsze informacje o materiałach i warstwach takiego tarasu. Dzięki temu łatwiej zaplanujesz przestrzeń, która przez pół roku będzie twoim drugim salonem na świeżym powietrzu.
Co to jest taras naziemny?
Taras naziemny to taras na gruncie, którego cała powierzchnia spoczywa bezpośrednio na podłożu, bez pustych pomieszczeń pod spodem. Najczęściej przylega on do salonu, kuchni z jadalnią lub sypialni na parterze i stanowi naturalne przedłużenie wnętrza domu. Wyjście z takiego tarasu do ogrodu zajmuje dosłownie kilka kroków, dlatego mówi się, że pełni on rolę „pomostu” między domem a zielenią.
W odróżnieniu od balkonu czy tarasu na piętrze, konstrukcja tarasu naziemnego jest znacznie prostsza, a obciążenia przenoszone są głównie na grunt. Mimo tego wymaga on starannego zaprojektowania podbudowy, spadku 1,5–3% do odprowadzenia wody i często także warstw hydroizolacji. Brak kondygnacji poniżej nie zwalnia z dbałości o izolację przeciwwilgociową, odwodnienie czy odpowiednie dylatacje.
Jak zaplanować taras naziemny?
Od miejsca i wielkości tarasu naziemnego zaleje, czy naprawdę będzie się go wygodnie używać. W pierwszej kolejności warto zdecydować, przy którym pomieszczeniu zaplanować drzwi tarasowe. Najczęściej jest to salon, ale bardzo dobrze sprawdza się także wyjście z kuchni z jadalnią, jeśli często jadasz na zewnątrz.
Przy wyborze lokalizacji liczą się co najmniej trzy grupy czynników: nasłonecznienie, widok z tarasu oraz sposób wkomponowania tarasu w działkę. Od strony południowej i zachodniej taras będzie mocno nagrzewany i konieczne stanie się ocienianie markizą, pergolą lub żaglem. Od wschodu można liczyć na przyjemne poranne słońce, a od północy tylko na światło rozproszone, za to bez przegrzewania.
Jak dobrać wielkość i kształt tarasu?
Czy wiesz, ile miejsca faktycznie zajmuje komplet mebli ogrodowych, grill i leżak? Projektując taras naziemny, najlepiej zacząć właśnie od rozrysowania wyposażenia. Dla stołu z czterema krzesłami przyjmuje się minimum 2,5 × 2,5 m, do tego warto dodać strefę swobodnego przejścia o szerokości co najmniej 90 cm. Jeśli marzy ci się murowany grill lub kominek ogrodowy na tarasie, umiejsców go co najmniej 140 cm od stołu.
Kształt tarasu może być prostokątny, łukowy, a nawet „łamany”. Granicę wyznaczają tu zwykle obrzeża: krawężniki betonowe, palisady, obrzeża z tworzyw z recyklingu czy pustaki wypełnione ziemią i obsadzone bylinami. To właśnie one utrzymują skarpy nasypu i pozwalają precyzyjnie określić linie nawierzchni.
Jakie przepisy musi spełniać taras naziemny?
Taras naziemny jest traktowany inaczej niż balkon, ale wciąż podlega przepisom Prawa budowlanego i planu miejscowego. Zgodnie z obecnymi regulacjami taras naziemny do 35 m² nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia. Przy większej powierzchni trzeba już dokonać zgłoszenia w urzędzie, zaznaczając taras na planie zagospodarowania działki.
Ważna jest również odległość od granicy działki. Budynek z tarasem powinien znajdować się co najmniej 1,5 m od granicy. Jeżeli jest bliżej, sąsiad musi wyrazić pisemną zgodę. Osobna sprawa to powierzchnia biologicznie czynna – utwardzony taras ją zmniejsza, więc na małych działkach trzeba sprawdzić, czy po jego wykonaniu nadal będą spełnione wymagania planu miejscowego.
Jakie są rodzaje tarasów naziemnych?
Pod wspólną nazwą „taras naziemny” kryje się kilka rozwiązań technicznych. Różnią się one zarówno sposobem przenoszenia obciążeń, jak i układem warstw czy rodzajem nawierzchni. Możesz spotkać taras na płycie betonowej, taras na gruncie w technologii „na sucho” lub „na mokro”, a także taras o konstrukcji w pełni drewnianej.
Wybór rodzaju tarasu warto uzależnić od budżetu, typu gruntu, planowanego wykończenia i tego, czy chcesz wykonać prace samodzielnie. Taras na płycie betonowej pozwala łatwo przykleić płytki, ale wymaga betonu, hydroizolacji i starannego wykonania spadków. Taras na gruncie z kostki lub płyt betonowych daje szybszy efekt i doskonale „wtapia się” w ogród.
Taras na płycie betonowej
Płyta betonowa pod tarasem naziemnym jest zbliżona do prostej płyty fundamentowej. Układa się ją na podsypce z piasku i żwiru o grubości ok. 30 cm, po wcześniejszym usunięciu humusu. Podsypka jest zagęszczana warstwami, często przy użyciu zagęszczarki spalinowej. Następnie wykonuje się szalunek, ewentualne zbrojenie i wylewa beton w klasie co najmniej C12/15.
Między płytą a ścianą domu konieczna jest dylatacja – najczęściej z płyt XPS lub EPS o grubości 2–10 cm. W samej płycie formuje się spadek w kierunku ogrodu, zwykle 1,5–3%. Często wygodniej jest wykonać go w warstwie z zaprawy cementowej na płycie, wyrównanej i zagruntowanej. Na tak przygotowanej powierzchni układa się hydroizolację i dopiero potem docelową posadzkę: płytki, drewno lub kompozyt.
Taras na gruncie w technologii „na sucho”
Taras naziemny „na sucho” opiera się w całości na podbudowie z kruszywa, bez wylewania płyty betonowej. Prace zaczyna się od korytowania – zdjęcia humusu i gruntu rodzimego na głębokość 20–30 cm oraz wyrównania dna wykopu. Już na tym etapie nadaje się spadek w kierunku ogrodu, zwykle w granicach 0,5–3%.
Kolejne warstwy to geowłóknina (warstwa separacyjno-filtracyjna), piasek lub pospółka zmieszana na sucho z cementem, rama obrzeży oraz warstwa nośna z kruszywa łamanego 0–31,5 mm. Na wierzchu układa się kilka centymetrów odsiewek kamiennych 0–7 mm, w których „siadają” płyty betonowe, kostka brukowa lub kamień naturalny. Zaletą takiej konstrukcji jest bardzo dobra przesiąkliwość gruntu dzięki grubym warstwom kruszywa.
Taras w technologii „na mokro” na gruncie
W wersji „na mokro” na gruncie również usuwa się humus i część gruntu rodzimego, ale zamiast luźnej warstwy odsiewek wprowadza się beton i hydroizolację. Po zagęszczeniu kruszywa i piasku wykonuje się płytę betonową (ok. 10 cm, beton C8/10), następnie izolację z papy, folii lub mikrozaprawy oraz warstwę spadkową z betonu C16/20.
Na tak przygotowanym tarasie układa się okładzinę klejoną – najczęściej mrozoodporne płytki gresowe, klinkier czy terakotę. Ten wariant jest droższy i bardziej wymagający technicznie, ale umożliwia uzyskanie takiej samej posadzki w salonie i na tarasie oraz bardzo stabilną, gładką powierzchnię.
Taras o konstrukcji drewnianej
Drewniany taras naziemny opiera się na betonowych stopach fundamentowych lub prefabrykowanych stopach, na których mocuje się drewniane słupy, podciągi i legary. Taka konstrukcja jest szybsza w budowie niż pełna płyta betonowa, bo nie wymaga dużych betonowań ani grubych podsypek.
Legary z drewna – zwykle sosnowego, świerkowego lub modrzewiowego impregnowanego – rozstawia się co 30–60 cm i unosi na podkładkach lub klinach, aby drewno nie miało bezpośredniego kontaktu z betonem czy gruntem. Na legarach montuje się deski tarasowe: z drewna egzotycznego, krajowego lub kompozytu. Gdy taras jest wysoki, drewniane słupy jednocześnie pełnią rolę podpór balustrady i schodów ogrodowych.
Z czego zrobić warstwy i nawierzchnię tarasu naziemnego?
Za komfort i trwałość tarasu odpowiada nie tylko górna warstwa, którą widzisz, ale cały układ: podbudowa, hydroizolacja, termoizolacja (jeśli jest potrzebna), warstwa spadkowa, kleje, fugi, a na końcu wykończenie. Każdy materiał ma swoje wymagania i lepiej sprawdza się w innym typie tarasu.
Kluczowe jest to, aby warstwy współpracowały ze sobą pod wpływem wilgoci i temperatury. W dobrze zaprojektowanym tarasie naziemnym woda jest skutecznie odprowadzana – albo po powierzchni, albo również przez specjalną warstwę drenującą pod okładziną. Dzięki temu unika się zamarzania wody w konstrukcji i odspajania płytek lub kamienia.
Jaką nawierzchnię wybrać?
Na tarasie naziemnym można zastosować kilka rodzajów nawierzchni. Do najczęściej wybieranych należą:
- płytki gresowe lub klinkierowe klejone na płycie betonowej,
- płyty betonowe układane na wspornikach lub w podsypce,
- kostka brukowa betonowa lub granitowa,
- płyty kamienne z granitu, sjenitu czy bazaltu,
- deski drewniane lub kompozytowe na legarach,
- bruk drewniany z plastrów pnia.
Wybierając materiał, dobrze jest spojrzeć na całą działkę. Kostka brukowa na tarasie, podjeździe i ścieżkach tworzy spójną kompozycję. Z kolei deski tarasowe najlepiej pasują do nowoczesnych przeszkleń i elewacji z drewnem lub tynkiem w ciepłych kolorach.
Płytki ceramiczne na tarasie naziemnym
Posadzka z płytek wyróżnia się łatwym utrzymaniem czystości i małą częstotliwością zabiegów konserwacyjnych. Stosuje się tu mrozoodporne płytki gresowe, ceramiczne lub klinkierowe, dobrane tak, aby miały wysoką odporność na ścieranie i odpowiednią klasę antypoślizgowości (np. R10 lub R11). Wielkość płytek nie powinna nadmiernie przekraczać ok. 33 × 33 cm, a spoiny muszą mieć przynajmniej 5 mm szerokości.
Pod płytkami nie może zabraknąć szczelnej hydroizolacji. Najczęściej używa się mikrozaprawy hydroizolacyjnej, nanoszonej w dwóch warstwach o łącznej grubości ok. 2–2,5 mm, z wywinięciem na ściany na wysokość minimum 15 cm. Płytki przykleja się po kilku dniach, na klejach klasy C2S1 lub C2S2, nakładanych metodą „kontaktową” – zarówno na podłoże, jak i na spód płytek. Do spoin stosuje się zaprawy CG2 WA, o niskiej nasiąkliwości i odporności na mróz, UV oraz środki chemiczne obecne w wodzie deszczowej.
Płyty betonowe i kostka brukowa
Taras z płyt betonowych może być wykonany na dwa sposoby. Pierwszy to ułożenie płyt na podsypce z odsiewek na podbudowie z kruszywa – wtedy mówimy o technologii „na sucho” i tarasie na gruncie. Drugi wariant to płyty na wspornikach ustawionych na zaizolowanej płycie betonowej. Wsporniki z tworzywa pozwalają skorygować spadek i uzyskać idealnie równą powierzchnię, a jednocześnie zostawiają przestrzeń, w której woda swobodnie spływa do hydroizolacji.
Kostka brukowa betonowa lub granitowa daje bardzo trwałą nawierzchnię i dobrze znosi ruch pieszy oraz meble ogrodowe. Układa się ją na warstwie piaskowo-cementowej, a spoiny wypełnia suchym piaskiem 0–2 mm. Po zagęszczeniu nawierzchni piaskowanie i zraszanie powtarza się, aż wszystkie szczeliny zostaną dokładnie wypełnione.
Drewno i deski kompozytowe
Drewniana nawierzchnia jest przyjemna w dotyku i nigdy nie nagrzewa się tak jak płytki gresowe. Do budowy tarasów wykorzystuje się zarówno gatunki egzotyczne (teak, bangkirai, ipe, massaranduba, kempas), jak i krajowe (modrzew, dąb, jesion, sosna). Deski tarasowe mają zwykle grubość 1,8–3,8 cm, szerokość do 16 cm i często powierzchnię ryflowaną, co poprawia przyczepność i przyspiesza spływ wody.
Alternatywą są deski kompozytowe, powstające z mieszanki włókien drzewnych i tworzyw, takich jak PCW, polietylen lub polipropylen. Nie wymagają one impregnowania, nie butwieją, nie boją się wody ani śniegu. Montuje się je na legarach w rozstawie około 40 cm, za pomocą metalowych zaczepów, co eliminuje widoczne łebki wkrętów na powierzchni. Kompozyt można układać nisko nad gruntem, a krawędzi nie trzeba dodatkowo zabezpieczać blachą.
Jak zadbać o odwodnienie, izolację i bezpieczeństwo?
Taras naziemny, mimo że nie ma pomieszczeń pod sobą, wciąż musi być dobrze zabezpieczony przed wodą i zmianami temperatury. W konstrukcjach z płytkami stosuje się najczęściej odprowadzenie powierzchniowe – woda spływa po okładzinie w stronę krawędzi lub korytka odwodnieniowego. W wariancie drenażowym część wody przenika w głąb warstw i jest odprowadzana specjalną warstwą drenującą do profili okapowych i dalej poza taras.
Oprócz samego spadku i drenażu trzeba uwzględnić dylatacje i parametry antypoślizgowe nawierzchni. Przyjmuje się, że rozstaw dylatacji w okładzinie płytek nie powinien przekraczać 2–5 m, a pola dylatacyjne powinny mieć kształt zbliżony do kwadratu. W progach drzwiowych i przy ścianach stosuje się dodatkowe szczeliny wypełnione elastycznymi masami, a całość uszczelnia się systemowymi taśmami i kształtkami.
Jak wykonać odwodnienie tarasu naziemnego?
Na tarasie na gruncie woda deszczowa częściowo spływa, częściowo wnika w nawierzchnię i jest rozsączana w podbudowie ze żwiru lub tłucznia. Gdy poziom tarasu jest równy z terenem, na krawędziach mogą tworzyć się kałuże. W takim przypadku stosuje się korytka odwadniające, ułożone z lekkim spadkiem i połączone rurami ze studzienką chłonną zlokalizowaną co najmniej 2 m od budynku.
Wykop pod korytka wypełnia się chudym betonem, w który wciska się elementy odwodnienia, a następnie łączy z rurą odpływową. Dopiero później układa się nawierzchnię. Wariant z drenażowym odprowadzeniem wody na płycie wymaga z kolei zastosowania profili okapowych z otworami, przez które woda z warstwy drenażowej wydostaje się poza obręb tarasu.
Jak zabezpieczyć taras przed wilgocią?
W tarasach na płycie betonowej izolację przeciwwilgociową wykonuje się przeważnie z rolowych materiałów bitumicznych lub grubowarstwowych mas KMB o minimalnej grubości 4 mm po wyschnięciu. Można też stosować elastyczne szlamy mineralne i folie lub maty uszczelniające, pod warunkiem że spełniają wymagania odpowiednich norm i mają stosowną ocenę techniczną.
Przy tarasach naziemnych ważna jest także izolacja fundamentów tarasu i ich poprawne połączenie z izolacją fundamentów budynku. W pobliżu domu wykonuje się dylatację z XPS lub twardego EPS i dba o to, aby hydroizolacja fundamentów i tarasu tworzyła ciągłą, szczelną barierę. W strefie skarpy stosuje się warstwę przerywającą podciąganie kapilarne, z kruszywa płukanego 8/16 mm przykrytego folią lub membraną kubełkową.
Jak zapewnić bezpieczeństwo użytkowania?
Bezpieczeństwo tarasu naziemnego odnosi się do poślizgu, upadków z wysokości (przy wyniesionych tarasach) i stabilności elementów. Na powierzchnie narażone na opady wybiera się płytki o zwiększonej antypoślizgowości – w praktyce sprawdzają się płytki o klasie R10 lub R11, a przy większych nachyleniach z wypełnieniem przestrzeni V4 lub V6. W tarasach wyniesionych co najmniej kilkadziesiąt centymetrów nad teren montuje się balustrady o wysokości minimum 90 cm, mocowane do płyty konstrukcyjnej lub słupów stalowych.
Balustrady nie mogą mieć ostrych zakończeń, a ich słupki trzeba starannie uszczelnić w miejscach przejścia przez powłokę wodochronną. Używa się do tego kołnierzy systemowych, manszet i mas uszczelniających zgodnych z zaleceniami producenta hydroizolacji. Z kolei w tarasach z żywic posypka z piasku kwarcowego o dobranym uziarnieniu pozwala uzyskać wymaganą klasę antypoślizgowości.
Zadaszenie i oświetlenie tarasu naziemnego
Dobrze zaprojektowany taras naziemny rzadko pozostaje całkiem odsłonięty. Zadaszenie może mieć formę szerokiego okapu dachu, samonośnej pergoli z belkami, szklanego daszku ze szkła hartowanego lub prostego żagla przeciwsłonecznego. Popularne są też markizy z wysięgiem do ok. 3,5 m, często sterowane elektrycznie, czasem zasilane przez małe panele fotowoltaiczne.
Oświetlenie tarasu najlepiej zaplanować jako oddzielny obwód elektryczny. Lampy można zamontować pod zadaszeniem, na słupkach, w balustradzie lub w nawierzchni wokół tarasu. Dobrze sprawdzają się kinkiety na elewacji, niskie słupki oświetleniowe przy krawędziach oraz wolno stojące lampy tarasowe. Gniazdko zewnętrzne o podwyższonej szczelności przydaje się do podłączenia grilla elektrycznego czy sprzętu ogrodowego.
Starannie zaprojektowany taras naziemny, z właściwym spadkiem, odwodnieniem i dobraną nawierzchnią, potrafi działać jak drugi salon przez pół roku, bez problemów z wodą, mrozem czy osiadaniem konstrukcji.
